نابرابرى درآمد ورفاه اجتماعى - تالار گفتمان آذر فروم





دعوت به همکاری با آذر فروم

 

نابرابرى درآمد ورفاه اجتماعى
زمان کنونی: 16-09-1395،11:24 ب.ظ
کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان
نویسنده: Friga
آخرین ارسال: Friga
پاسخ: 1
بازدید: 206

 
 
رتبه موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

موضوع: نابرابرى درآمد ورفاه اجتماعى
ارسال: #1
نابرابرى درآمد ورفاه اجتماعى
پست‌ها: 11,943
تاریخ عضویت: 20 اردیبهشت 1390
اعتبار: 288
حالت من: Shad
تا اوايل دهه۱۹۹۰ ميلادى اكثر اقتصاددان ها بر اين عقيده بودند كه نابرابرى درآمد و ثروت، انگيزه لازم براى انباشت سرمايه و رشد اقتصادى را فراهم مى آورد در اين زمينه نظرات متعددى بيان شده كه معروفترين آنها نظريه كوزنتس است.
سيمون كوزنتس در سال۱۹۵۵ نظريه خود را ارايه كرد. طبق اين نظريه در مراحل توسعه اقتصادى، نابرابرى درآمد نخست افزايش مى يابد و پس از ثابت ماندن در سطح معينى، به تدريج كاهش خواهد يافت. اين الگو بعداً به نام منحنى «U ـ وارون» كوزنتس معروف شد. كوزنتس، توسعه اقتصادى را به عنوان فرايندگذار از اقتصاد سنتى (يا روستايى) به اقتصاد نوين(يا شهرى) نگاه مى كند و اين الگو را اينگونه توضيح مى دهد كه در مراحل توسعه، تعداد كمى از مردم توانايى انتقال از بخش سنتى به بخش نوين را دارند به همين علت بين دستمزد بخش سنتى و مدرن اختلاف به وجود مى آيد. اما در مراحل بعدى تعداد بيشترى از مردم به بخش نوين منتقل مى شوند و در بخش سنتى به دليل كمبود نيروى كار سطح دستمزدها افزايش يافته و نابرابرى، كمتر مى شود. كوزنتس در ادامه بحث نتيجه مى گيرد كه توزيع درآمد در كشورهاى در حال توسعه نسبت به كشورهاى توسعه يافته نابرابرتر است.

بعد از كوزنتس تعدادى از اقتصاددان ها سعى در آزمون نظريه وى كردند و تعدادى فرضيه او را تأييد وعده اى هم نتايجى مغاير با نتايج وى به دست آوردند كه در زير به خلاصه اى از آنها اشاره مى شود.
همزمان با كوزنتس در سالهاى۵۷ـ۱۹۵۶ كالدور در مدل رشد هارود ـ دومار رابطه رشد و توزيع درآمد را اينگونه تبيين كرد: اگر اقتصاد در اشتغال كامل بوده و نرخ پس انداز درآمد ناشى از سود، بزرگتر از درآمد ناشى از دستمزد باشد؛ هر چه پس انداز بيشتر شود سرمايه گذارى نيز بيشتر شده و به تبع آن، اقتصاد هم از رشد بالاترى برخوردار خواهد بود؛ در نتيجه براى دستيابى به رشد سريع اقتصادى بايد توزيع درآمد به نفع صاحبان سرمايه تغيير كند. البته در مدل كالدور رابطه على بين توزيع درآمد و رشد اقتصادى بيان نمى شود، بلكه تنها تناظر بين توزيع بدتر درآمد و رشد سريع تر اقتصادى تبيين مى گردد و اين عمل تا جايى ادامه مى يابد كه انباشت سرمايه به ميزان مطلوب خود برسد. پس از آن توزيع درآمد به حالت ثبات نسبى مى رسد و سهم سود و دستمزد در درآمد تغيير چندانى نمى كند پس كالدور هم به همان نتايج كوزنتس دست يافت.
در سالهاى اخير شاهد موج وسيعى از مطالعات تجربى هستيم كه به آزمون نظريات كالدور و كوزنتس مى پردازند، برخى مطالعات صحت نظريه كوزنتس را اثبات و برخى رد مى كنند. اما مطالعات متفاوتى براى ارزيابى نظريات در كشور ايران انجام گرفته اند كه تقريباً تمامى آنها مبين اين مطلب اند كه نظريه كوزنتس در ايران صادق نيست.
< بيكارى، تورم و توزيع درآمد
تورم و بيكارى هر دو با توزيع درآمد رابطه اى منفى دارند يعنى افزايش هر دوى آنها موجب افزايش نابرابرى درآمد خواهد شد و در عين حال باعث مى شود منابع به جاى تخصيص به فعاليتهاى اشتغال زا و مولد، به سمت فعاليتهاى غيرمولد با سود بيشتر سوق داده شود و اين خود مى تواند باعث نابرابر شدن توزيع درآمد شود. همچنين بر پايه استدلال ديگرى كه در بين عامه مردم وجود دارد؛ تورم غيرقابل پيش بينى به معناى افزايش سريع تر قيمت نسبت به دستمزدهاست و موجب گسترش سود مى شود اما هيچ گونه شواهد تجربى براى اين استدلال وجود ندارد، با اين همه، به نظر مى رسد كه آثار توزيع مجدد تورم غيرقابل پيش بينى، بزرگ باشد. زيرا بخشى از جمعيت به طور جدى تحت تأثير تورم غيرقابل پيش بينى قرار مى گيرند. به دليل آنكه بيكارى عموماً در ميان مردم تهيدست تمركز دارد، وقوع بيكارى و افزايش آن مى تواند به طور قابل ملاحظه اى درآمد اين قشر از اجتماع را تحت تأثير قرار دهد و بر توزيع درآمد اثر بسيار نامطلوبى داشته باشد و اين تأثير منفى بيكارى بر نابرابرى درآمد، يكى از هزينه هاى مهم و قابل ملاحظه بيكارى است كه شايد نتوان به سادگى آن را كمى كرد، اما هميشه مورد توجه بوده است.
< رابطه آزادى اقتصادى با ضريب جينى (به صورت مقطع زمانى)
در اينجا به رابطه آزادى اقتصادى و نابرابرى درآمد و مطالعات و بحثهاى گسترده اى كه در اين زمينه انجام گرفته است اشاره مى كنيم. آنچه با ظهور ماركس مطرح شد، افزايش شكاف طبقاتى بود. او استدلال مى كرد كه سرمايه دارى به افزايش نابرابريهاى درآمد منجر خواهد شد و اين چالش جديدى بود كه اقتصاددانان را به مبارزه مى طلبيد، در سالهاى اخير مؤسساتى همچون فريزر كه به مطالعه در زمينه آزادى اقتصادى مى پردازند مدعى رابطه مثبت ميان آزادى اقتصادى و نابرابرى درآمد هستند.
فريدمن استدلال مى كند، وجود دولت مالى متمركز خود به افزايش نابرابرى ها منجر مى شود زيرا عده معدودى كه در دولتهاى متمركز صاحب قدرت بالايى هستند، تمايلهاى فراوانى براى ثروت اندوزى از طريق اعمال قدرت دارند.
نمودار (۱ـ۱) رابطه آزادى اقتصادى و نابرابرى را در ميان كشورهاى مختلف (با توجه به آمارهاى شاخص آزادى هريتيج) نشان مى دهد كه نظريه فريدمن را اثبات مى كند. يعنى رابطه اى مثبت ميان آزادى اقتصادى و نابرابرى وجود دارد. اما كشورهاى كمونيستى، از اين قاعده، تبعيت نمى كنند. على رغم آزادى اقتصادى پايين نابرابرى درآمد آنها نيز پايين است و اين به سبب نوع خاص سيستم اقتصادى آنها است كه نظارت شديد دولت را بر درآمدهاى افراد جامعه ملزم مى دارد.
< نابرابرى درآمد در ايران
در اين بخش نابرابرى درآمد در ايران مورد تحليل قرار خواهد گرفت. نمودارهاى (۱ـ۲)، (۲ـ۲) و (۳ـ۲) به ترتيب نتايج حاصل از محاسبه شاخص هاى ضريب جينى، تايل و نسبت دهك دهم به اول را نشان مى دهند. همانگونه كه مشاهده مى شود هر سه شاخص روند كاملاً يكسانى داشته اند؛ از اين رو، تحليل روند نابرابرى درآمد مى تواند با استفاده از هر يك از آنها انجام پذير ونيز اين خود مؤيد اعتبار نتايج شاخص ها است زيرا اگرچه، نقايصى نظرى براى هر يك از شاخص ها ذكر شده است، ليكن نتايج تجربى بيانگر كم اهميت بودن آنهاست.
حال در زير به طور مجزا هر يك از دوره هاى مرتبط با روند نابرابرى درآمد بحث مى شوند.
< دوره اول سالهاى ۱۳۵۴ـ ۱۳۴۸
اين شاخص در طى اين دوره از روندى افزايشى برخوردار بوده و مقدار آن از ۰‎/۴۵۷ در سال ۱۳۴۸ به ۰‎/۵۲۷ در سال ۱۳۵۴ افزايش يافته است كه يكى از مهمترين دلايل اين افزايش را مى توان افزايش ناگهانى قيمت نفت (شوك نفتى) در سالهاى ۵۳ و ۱۳۵۲ دانست. زيرا به دنبال افزايش درآمدهاى ارزى، از يكسو درآمدهاى رانتى افزايش پيدا خواهد كرد و از سوى ديگر درآمدهاى ارزى حاصله، در اين سالها، بيشتر معطوف به سرمايه گذارى در بخش صنعت و خدمات بوده و به بخش كشاورزى توجه چندانى نشده بنابراين؛ روستاييان كه منبع درآمد آنها كشاورزى است، در مقايسه با ساير افراد شاغل در بخش صنعت و خدمات از رشد درآمد كمترى برخوردار بودند. اين دوعامل باعث افزايش شكاف درآمدى در جامعه شد و چه بسا يكى از دلايل مهاجرت روستاييان به شهرها همين افزايش شكاف درآمدى بين شهر و روستا بوده باشد.
< دوره دوم ۱۳۵۷ ـ ۱۳۵۵
در سال ۱۳۵۵ نابرابرى توزيع درآمد، كمى كاهش يافت و در سال ۱۳۵۷ مقدار شاخص به ۰‎/۴۴۹ رسيد كه دليل آن افزايش ميزان واردات به كشور و پرداخت سوبسيد توسط دولت از محل افزايش درآمدهاى ارزى بوده است.
< دوره سوم ۱۳۶۷ـ۱۳۵۸
اين دوره با وقايع مختلفى روبرو بوده است. از جمله، وقوع انقلاب و تغيير نوع حكومت و سپس جنگ و به دنبال آن تحريم اقتصادى ايران از سوى دول غربى، نوسانات قيمت نفت و كاهش قيمت آن.
در ابتداى دوره بعد از انقلاب توزيع درآمد كمى بهتر شد، اما همزمان با شروع جنگ و افزايش هزينه نظامى دولت، اين شاخص، روندى روبه افزايش داشت و تا سال ۱۳۶۲ سير صعودى آن ادامه يافت.
اجراى سياست سيستم كالابرگى و تثبيت قيمت ها كه از طرف دولت اعمال شده بود توانست نابرابرى درآمدى را كاهش داده و در يك حالت تقريباً ثابتى نگه دارد. در انتهاى دوره مجدداً افزايشى در اين شاخص ديده مى شود.
< دوره چهارم ۷۶ـ۱۳۶۸
در اين دوره، جنگ به اتمام رسيده و دولت برنامه اول و دوم توسعه را پياده كرده است و كشور در دوران بازسازى قرار دارد. در ابتدا، چون هدف دولت اجراى عدالت اجتماعى بود، توانست تا سال ۱۳۷۱ در اين جهت حركت كند ونابرابرى را كاهش دهد. اما بعد از آن در دوران سازندگى و تأثيرات منفى برنامه تعديل، كشور با فقر و تورم شديد مواجه بود و اين شاخص سير صعودى داشت كه به دليل سياست هاى يارانه اى دولت، از شدت افزايش اين شاخص جلوگيرى شد.
< دوره ۱۳۷۶ تاكنون
در اين دوره با افزايش شديد اين شاخص روبرو شده ايم (ضريب جينى از ۰‎/۴۰۴ در سال ۷۶ به ۰‎/۴۶۱ در سال ۷۹ رسيده است) اين افزايش نسبت به چهارده سال گذشته اش بسيار قابل ملاحظه است. اما هنوز در اين باره پژوهش مناسبى صورت نگرفته و همچنان علت اين افزايش ناگهانى نامعلوم است. قطعاً سياست هاى اقتصادى دولت در اين دوره مسبب چنين حادثه اى بوده است.
< نابرابرى درآمد در جهان
در اين بخش نابرابرى درآمد ميان كشورهاى گوناگون جهان را مورد بررسى قرار مى دهيم. ضريب جينى معروف ترين شاخص براى ارزيابى نابرابرى درآمد بوده كه آمارهاى آن از منابع آمارى بانك جهانى قابل دستيابى است. از اين رو براى بررسى نابرابرى درآمد از اين شاخص استفاده خواهيم كرد.
كشور مجارستان با ضريب جينى ۲۴‎/۴ رتبه نخست را كسب كرده است و رتبه هاى بعدى نيز به كشورهاى صنعتى مانند، ژاپن، دانمارك، بلژيك و … تعلق دارد. به طوركلى، ۱۶ رتبه نخست را كشورهاى توسعه يافته و صنعتى و كشورهاى با برنامه ريزى متمركز كسب كرده اند (مجارستان، چك، اسلواكى و …) كه ضريب جينى آنها بزرگتر از ۳۰ درصد است.
رتبه ايران براى ضريب جينى برابر با ۷۹ است و كشورهايى همچون سنت لوئيس، تايلند و هنگ كنگ در كنار كشور ايران قرار گرفته اند.
در نوعى ديگر از تقسيم بندى، چنانچه كشورها را به ۴ گروه كشورهاى صنعتى، كشورهاى در حال توسعه غيركمونيستى، كشورهاى كمونيستى و كشورهاى عضو اوپك تقسيم كنيم، ميانگين ضريب جينى براى اين گروهها به صورت جدول (۴ـ۲) خواهد بود.
اين جدول نشان مى دهد كه كشورهاى صنعتى كمترين نابرابرى را داشته اند. پس از آنها كشورهاى كمونيستى قرار دارند كه به سبب داشتن دولت متمركز توانسته اند، نابرابرى پايينى داشته باشند. كشورهاى عضو اوپك يعنى صادركننده هاى عمده نفت در رده سوم قرار مى گيرند و ساير كشورهاى در حال توسعه آخرين جايگاه را به خود اختصاص داده اند. نتايج جدول فوق بيانگر آن است كه وجود نفت در كشورهاى در حال توسعه مزيت به حساب مى آيد. زيرا، اندكى نابرابرى اين كشورها كمتر از ساير كشورها است اما همچنان شكاف بزرگى ميان نابرابرى كشورهاى در حال توسعه و توسعه يافته (به انضمام كمونيستى) وجود دارد.
















دورمچم به جای ساعت یکنوار مشکی بستم
تا همه بفهمن من از همه هر چه زمانو متعلق به زمان است بیزارم
من هم روزی قلبی داشتم
که توسط مردمانی ازمیان شما شکست و شکست تا سنگی شد
واکنون روزگاریست که شیطان فریاد میزند..
انسان پیدا کنید سجده خواهم کرد...


=====ஜ۩۞۩ஜ=====

26-08-1390 12:15 ق.ظ
 


[-]
پاسخ سریع
پیام
پاسخ خود را برای این پیام در اینجا بنویسید.


کد تصویری
royalfuns
(غیر حساس به بزرگی و کوچکی حروف)
لطفاً کد نشان داده شده در تصویر را وارد نمایید. این اقدام جهت جلوگیری از ارسال‌های خودکار ضروری می‌باشد.

موضوعات مشابه ...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
  اقتصاد بازار و توزيع درآمد bita 0 273 09-09-1390 06:02 ب.ظ
آخرین ارسال: bita
  چگونه درآمد خود را افزايش دهيم؟ Friga 0 221 26-08-1390 02:17 ق.ظ
آخرین ارسال: Friga
  نابرابرى درآمد ورفاه اجتماعى bita 0 284 21-06-1390 10:14 ق.ظ
آخرین ارسال: bita

پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان